We zitten allemaal wel eens met onze handen in het haar door de stress. Maar wat is stress nu eigenlijk? Wat gebeurt er bij stress in je lichaam? En wanneer is stress ongezond? In dit blog vertel ik je meer over stress.

Wat is stress?

Stress is een spanning in het lichaam als gevolg van externe prikkels, ook wel stressoren genoemd. Op dit moment activeert het autonome zenuwstelsel het vecht- of vluchtmechanisme, dat ons op momenten van gevaar kan redden. In de oertijd was dit enorm handig als er een gevaarlijk dier achter je aan zat, Maar in het huidige tijdperk kunnen aapjes op je telefoon of het houden van een presentatie al voor de nodige stress zorgen, terwijl dit niet levensbedreigend is.

Wat we vaak terugzien is dat men last heeft van langdurige stress. Dat is ook begrijpelijk als je weet wat er gebeurt bij een stressreactie in de hersenen. Er ontstaat een reactie die zich continu blijft herhalen als de stress niet onderbroken wordt:

stressreactie hersenen

Wat gebeurt er in het lichaam bij een stressreactie?

Bij een stressreactie scheiden de hersenen stresshormonen, cortisol en adrenaline, uit, waardoor het hart sneller gaat kloppen. Tegelijkertijd stijgt de bloeddruk, gaan spieren zich spannen, zintuigen staan op scherp en je stofwisseling kan veranderen. Er stroomt bloed naar de organen die het nuttigst zijn in geval van vechten of vluchten, waardoor je bijvoorbeeld koude of klamme handen kunt hebben. Je staat letterlijk en figuurlijk op scherp.

Wanneer is stress ongezond?

In het verre verleden was de lichamelijke reactie op stress heel nuttig. Men had te maken met reëel levensgevaar, bijvoorbeeld als mensen aan extreme kou werden blootgesteld of oog in oog kwam te staan met een tijger. Tegenwoordig heeft de moderne mens nog maar zelden met zulke levensgevaarlijke situaties te maken. Alleen gaan we nu veel meer gebukt onder de lasten van emotionele gebeurtenissen, zoals het verlies van een baan, een faillissement, een reorganisatie, scheiding, afwijzing, gefrustreerde wensen etc. We worden vaker geconfronteerd met terugkerende psychische spanningen en irritaties. Denk dan bijvoorbeeld aan elke dag in de file rijden na het werk, financiële problemen, geluidsoverlast van de buren. Ons organisme denkt dat deze bedreigingen nog net zo ernstig zijn als er een tijger voor onze neus staat, waardoor de vecht-of-vlucht response wordt geactiveerd. Doordat we leven in een jachtige wereld wordt bij veel mensen de vecht-of-vlucht response dagelijks getriggerd, vaak voor zaken die niet of nauwelijks bedreigend genoeg zijn. We staan 24/7 aan en dat is slecht voor onze gezondheid.

De bijnieren raken uitgeput door het maken van cortisol. Je batterij loopt leeg. Vergelijk je lichaamsbatterij met een mobiel. Wanneer je mobiel leeg is laad je hem op, maar je zorgt wel dat je hem niet pas hoeft op te laden als er helemaal geen batterij meer in zit. Zo kun je in geval van nood altijd nog bellen. Zo moet je het eigenlijk ook met je lichaam zien. Je kunt echt wel wat stress aan, maar je zorgt ook voor voldoende ontspanning, herstel en rust. ’s Nachts ga je slapen om weer op te laden, je geeft jezelf te eten en te drinken, je gaat bewegen en doet dingen die je leuk vindt. Zorg dus voor de juiste balans tussen stress en ontspanning, dan kun je echt wel wat handelen.